Psychoterapia, Socjoterapia

MANIA - CHOROBA AFEKTYWNA JEDNOBIEGUNOWA: podwyższony nastrój, euforia, urojenia wielkościowe, hipomania

Mania oznacza zmieniony chorobowo podwyższony nastrój i wzmożoną aktywność.

CECHY ZABURZENIA
Przejawy manii to przede wszystkim euforia, niczym nie uzasadnione, bardzo dobre samopoczucie. Nadmierna radość, nieuzasadnione poczucie szczęścia, poczucie władzy  i zadowolenie sprawiają wrażenie niczym nie uzasadnionych reakcji, czasem nieadekwatnych, nawet na przykre wydarzenia życiowe. W bardziej nasilonych stanach maniakalnych dobre samopoczucie znika, a dominuje nastrój gniewny (dysforyczny). Rozdrażnienie, konfliktowość ujawniają się w sytuacjach, gdy chory napotyka na przeszkody w realizacji swoich zamiarów. Stanowi maniakalnemu towarzyszy zmniejszenie potrzeby snu, bezsenność, mniejszy apetyt.

Osoba w stanie maniakalnym często ma przeświadczenie o swojej nieomylności (czasem urojenia wielkościowe: siły, mocy, bogactwa), potencji, nie widzi przeszkód w realizacji swoich licznych pomysłów i celów. Chory często nadużywa alkohol, zawiera wiele nowych znajomości, jest aktywny seksualnie(duże pobudzenie seksualne), potrafi stracić duże sumy pieniędzy, zaciągać pożyczki na różne nieracjonalne inwestycje.

PRZEBIEG
Nasilenie objawów maniakalnych może być różne: od łagodnych stanów (hipomaniakalnych) do bardzo nasilonych którym zwykle towarzyszy brak poczucia choroby.  W stanach hipomanii zaburzenia nastroju i napędu ruchowego są dyskretne, niekiedy dostrzega je jedynie najbliższa rodzina chorego, otoczenie podziwia zaś dużą energię i sprawność działania. Hipomania może nie zaburzać w sposób znaczący aktywności celowej (zwłaszcza pracy zawodowej), a nawet ją stymulować.

Mania o maksymalnym nasileniu jest nazywana, szałem maniakalnym, manią gwałtowną lub manią ostrą. W stanie tym dominuje gwałtowne, bezładne podniecenie ruchowe, porozrywanie związków myślowych (inkoherencja), niekiedy nie ukierunkowane zachowanie agresywne. W takich stanach mogš pojawiać się zaburzenia wiadomoci - splątanie, majaczenie (Bilikiewicz).

Objawy psychopatologiczne zespołu podlegają dobowym wahaniom, ulegają wyranemu nasileniu wieczorem i w godzinach porannych. Stany maniakalne występują często między okresami zdrowia, u osób chorych pojawia się bezpośrednio przed depresją lub zaraz po niej.

Początek manii może być nagły, w okresie kilku godzin pojawiają się podstawowe i wtórne cechy zespołu, często o dużym nasileniu. U chorych z nagłym ostrym początkiem częsty jest również nagły koniec zaburzeń psychicznych. Taki przebieg obserwuje się głównie u osób z częstymi nawrotami i przechodzeniem faz maniakalnych w depresyjne i odwrotnie.
U części chorych objawy zespołu narastają stopniowo w okresie kilkunastu dni lub kilku tygodni, u części dynamika zespołu, zatrzymuje się na etapie hipomanii, u niektórych za to stopniowo rozwija się typowy zespół maniakalny.

ODMIANY MANII
Występuje kilka atypowych postaci zespołu maniakalnego, które zalicza się do zespołów mieszanych, obejmujących elementy manii i depresji, są to: mania z osłupieniem (stupor maniakalny), mania depresyjna, mania nieproduktywna, depresja z gonitwą myśli oraz mania akinetyczna (Kraepelin).

LECZENIE
Podstawowe znaczenie w leczeniu zespołów maniakalnych mają neuroleptyki. Przeciwmaniakalny wpływ wywiera też węglan litu, głownie przydatny w leczeniu zespołów hipomaniakalnych oraz manii o umiarkowanym nasileniu. Bardziej nasilone stany maniakalne wymagają leczenia w warunkach szpitalnych.
Psychoterapię (głównie indywidualną) stosujemy w PCTS głównie w okresie narastającej poprawy stanu klinicznego.