Psychoterapia, Socjoterapia

LECZENIE NERWICY lękowej, histerycznej, depresyjnej, pourazowej, narządowej, neurastenicznej i natręctw

Zaburzenia nerwicowe to bardzo pojemna kategoria zakłóceń psychicznych (dotykająca dorosłych, ale także dzieci i młodzież) utrudniających prawidłowe funkcjonowanie. Gdy pojawiają się uciążliwe objawy nerwic warto podjąć psychoterapię indywidualną lub grupową, by można było odkryć obszary konfliktowe, to co nieuświadomione, często wyparte ze swojej świadomości. Nerwicę możemy rozpoznać za pomocą charakterystycznych symptomów.

RODZAJE NERWIC
1. Nerwica natręctw (zaburzenie obsesyjno-kompulsywne, psychastenia, nerwica anankastyczna). Charakteryzuje się obecnością nawracających uporczywych myśli natrętnych (obsesji) lub czynności przymusowych (kompulsji). Cechą objawów nerwicy natręctw jest przymus (im bardziej chory walczy z objawami, tym silniej one występują, a wysiłek woli wobec nich jest bezskuteczny). Najczęściej spotyka się przymusowe mycie rąk, rytuały przy ubieraniu i rozbieraniu. Potrzeba wykonania czynności natrętnej wyrasta na podłożu natrętnych wątpliwości lub wiary w magiczną skuteczność czynności przymusowej. Wątpliwości, czy jakaś czynność została wykonana należycie, kończą się jej powtórzeniem. Celem samej czynności przymusowej może być odczynienie zła. Chory musi w określony sposób wstać z łóżka, w określonym porządku ubierać się, idąc do pracy, musi iść określoną drogą itp. Inaczej bowiem wszystko staje się złe i nieważne. Chory odczuwa silny niepokój, jeśli rytuał określonej czynności przekroczy w najdrobniejszym szczególe. Niepokój zmusza go do powtórzenia. Lęk anankastyczny jest niezwykle silny, towarzyszy mu najczęściej gwałtowne wyładowanie wegetatywne - bicie serca, poty, mdłości, zaburzenia równowagi itp.
Absurdalność lęku natrętnego jest widoczna nie tylko dla otoczenia, lecz także dla samej osoby. Wie ona dobrze, że nie ma powodu bać się otwartej czy zamkniętej przestrzeni. Im bardziej walczy ze swoimi natręctwami, tym silniej one jednak występują.
Objawy anankastyczne w śladowym nasileniu występują w codziennym życiu ludzi zdrowych, a także dopatrzyć się ich można w niektórych formach życia społecznego.

2. Nerwica neurasteniczna
Termin ten wyszedł z użycia (nie ma go w klasyfikacjach DSM-IV i ICD-10), jednak do lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej często zgłaszają się osoby z typowymi dla tej postaci zaburzeń dolegliwociami.
Główne objawy to osłabienie (idzie zwykle w parze z nadmierną pobudliwością) i drażliwość (polega na zwiększonej pobudliwości na wszelkie bodźce).
Osłabienie ma zazwyczaj charakter stałego uczucia zmęczenia i zwiększonej męczliwości, zarówno w sferze psychicznej, jak i fizycznej. Bóle głowy mogą dotyczyć odczucia obręczy ściskającej głowę (kask neurasteniczny), odczucia ucisku wewnątrz głowy lub uczucia zamętu w głowie. Zmęczenie umysłowe objawia się przede wszystkim niemożnością skupienia uwagi, trudnością zapamiętywania, uczuciem rozproszenia, zniechęcenia.
Rozdrażnienie neurasteniczne związane jest z sytuacjami, w których osobę dosłownie wszystko drażni i denerwuje. Wszystko, co do niego dociera, staje się bolesne i wskutek tego wywołuje zbyt silna reakcję.
Inne objawy tego zespołu to wyczerpanie, zmienność nastroju, trudności w podjęciu działań.

3. Nerwica histeryczna
Histeria jest związana z przeniesieniem lęku na sferę somatyczną. Józef Babiński nazwał ją „wielką symulantką” ze względu na to, iż sama histeria naśladuje objawy występujące w innych chorobach. Mamy bowiem w tej nerwicy do czynienia z intensywnością, ekspansją objawów oraz teatralnością w ich ujawnianiu.  
Dla obrazu psychopatologicznego charakterystyczne są:  zaburzenia świadomoci i zaburzenia w układzie czuciowa-ruchowym oraz zachowania o prymitywnym reaktywnym charakterze, stanowiące odpowiedź na oczekiwane lub istniejące trudne i frustrujące jednostkę sytuacje. W mechanizmach patogenetycznych dużš rolę odgrywajš wyobrażenia jednostki o chorobach oraz ich przejawach, a także nieuwiadomione motywy o charakterze życzeniowym. Wyobrażenia o chorobach powstają na podstawie własnych obserwacji, posiadanej wiedzy, ukształtowanej pod wpływem czynników społeczno-kulturowych. Oznacza to, że istnienie cech osobowości histerycznej (zależnoć od innych, dążenie aby nimi manipulować oraz kontrolować swoje otoczenie, skłonnoć do dramatyzowania i fantazjowania, nie kontrolowana emocjonalnoć, niedojrzałoć) nie jest niezbędne do powstania zaburzeń histerycznych, choć je ułatwia (Bilkiewicz).
Wyróżnia się takie postacie nerwicy jak:
a) konwersja – zamiana problemów emocjonalnych na somatyczne, np. porażenia, niedowłady i skurcze (zaburzenia chodu, drżenie, przykurcz, szczękościsk, opadnięcie powieki itp.).
b) dysocjacja – załamanie się normalnych funkcji świadomości, postrzegania siebie oraz zachowania sensorycznego i motorycznego (zdezorientowanie w miejscu i czasie). Towarzyszy temu wybiórczy odbiór rzeczywistości lub zniekształcona wersja wydarzeń.
W ICD-10 zespół ten występuje jako: zaburzenia pod postacią somatyczną(somatyzacja, konwersja, psychogenne zaburzenia bulowe, hipochondria, atypowe zaburzenia somatyczne)oraz zaburzenia dysocjacyjne.

4. Nerwica hipochondryczna
Cechuje ją głębokie przekonanie o złym stanie zdrowia i skupieniu na swoim ciele całego swojego działania i myślenia. W dolegliwościach hipochondrycznych przeważnie dominuje uczucie bólu, zlokalizowanego w różnych częściach ciała, nie spowodowanego jednak żadną chorobą somatyczną. Hipochondryk czuje się chory, a lekarz tej choroby w nim nie znajduje. Niekiedy hipochondryczne nastawienie jest charakterystyczne dla całego życia pacjenta, można wtedy je oceniać jako cecha osobowości, albo cecha zaburzenia osobowości.
Nerwicę hipochondryczną należy rozpoznawać wtedy, gdy u chorego dominuje zainteresowanie własnym zdrowiem, istnieje uporczywe przekonanie o uszkodzeniu lub schorzeniu mało podatne na przekonywanie i argumenty. Pacjent, wypowiadając liczne skargi na przykre doznania i dolegliwoci, ma własną koncepcję ich chorobowego pochodzenia i całkowicie skupia swoje obawy oraz uwagę na przeżyciach chorobowych. Hipochondryczne skargi należy odróżniać w stosunkowo licznej grupie pacjentów w starszym wieku, którzy systematycznie odwiedzają lekarzy różnych specjalności, zwłaszcza internistów, szukając kontaktu i wsparcia (Bilikiewicz).

5. Nerwica lękowa
Zaburzenia lękowe mogą występować:
a) w postaci fobii - intensywny lęk w określonych sytuacjach i kontaktu z określonymi przedmiotami, a także dążenie do unikania tego typu bodźców lękotwórczych. Wystąpienie lęku nie poddaje się świadomej kontroli jednostki, powoduje jej cierpienia, które nie ustępują pod wpływem wyjaśnień i argumentów, niekiedy bardzo zaburza życie chorych. W fobiach lęk, który jest osiowym objawem nerwicy, zostaje jakby zamknięty w określonej sytuacji, często absurdalnej sytuacji. Ponieważ sytuacji tej nie można uniknąć, powstaje możliwość ucieczki przed lękiem. Jest to jednak szansa dość złudna, gdyż lęk stale wraca, a z nim myśl o wyzwalającej go sytuacji, toteż uciekając przed nią, wciąż się nią żyje.
Fobie dominują niekiedy po zejciu stanów lękowych w obrazie chorobowym(np.po zawale mięnia sercowego dominuje agorafobia), to samo obserwuje się czasem po ustąpieniu stanu depresyjnego.
Utrwalenie fobii może się wiązać z uzyskiwaniem korzyci, np.emocjonalnych, od osób bliskich w postaci zainteresowania, powięcania czasu oraz ulgi z powodu uniknięcia przedmiotu lub sytuacji nasilającej lęk (Bilikiewicz).
Fobie mogą dotyczyć lęku przed wysokością, przed zamkniętą lub otwartą przestrzenią, przed zaczerwienieniem się, przed poruszaniem się w ruchu ulicznym, przed zachorowaniem, przed szkołą (fobia szkolna), przed innymi ludźmi (fobia społeczna) itp.
b) w postaci napadów paniki.
W zaburzeniach nerwicowych lęk może mieć charakter napadowy, istnieć w bardzo dużym natężeniu (tzw. napady paniki). Objawy lęku panicznego to: nagły początek nasilonego poczucia zagrożenia, przyspieszenie akcji serca, poczucie duszenia się, uderzenia gorąca lub zimna, pocenie się, drżenie lub trzęsienie się, zawroty głowy, mdłości lub wymioty, obawa przed zbliżaniem się śmierci lub utratą kontroli nad zachowaniem, poczucie derealizacji (utrata poczucia rzeczywistości), depersonalizacji (poczucie utraty własnej tożsamości), drętwienie palców rąk i nóg, ucisk w klatce piersiowej.

LECZENIE
Leczenie nerwic podejmujemy w PCTS poprzez terapię psychodynamiczną (17 7834566). Wyrosła ona niegdyś właśnie z potrzeby pomocy pacjentom z objawami nerwicy. Leczenie psychoterapią polega na usuwaniu objawów zaburzenia poprzez docieranie do przyczyn ich powstania, a następnie korektywnym ich przepracowywaniu w bezpiecznej relacji terapeutycznej, w której pacjent może uwolnić się od treści wcześniej spychanych do podświadomości.